Kalite, Denetim ve Uyum Yönetimi
8D ile problem çözme ve DÖF
Uygunsuzluğu ekip, geçici önlem, kök neden ve kalıcı önlemle sekiz adımda kapatan yöntem.
- Düzey:
- Uygulama
- Kimin için:
- Kalite mühendisi, Fabrika müdürü
Tanım
8D, bir uygunsuzluğu sekiz adımda çözen yapılandırılmış bir problem çözme yöntemidir. Ekip kurulur, problem tarif edilir, müşteriyi korumak için geçici önlem alınır. Kök neden bulunup doğrulanır, kalıcı önlem seçilir, uygulanır ve etkisi ölçülür. Yedinci adımda tekrarı önleyecek değişiklik standarda ve benzer süreçlere yazılır. Sekizinci adımda ekibin emeği tanınır ve kayıt kapanır.
Ne zaman işe yarar?
- Müşteri şikayeti ya da tekrarlayan bir kalite sorunu varsa.
- Sorunun nedeni bilinmiyorsa ve birden çok bölümü ilgilendiriyorsa.
- Müşteriniz kapanışı belgeli bir rapor olarak istiyorsa.
Ne zaman işe yaramaz?
- Nedeni belli, tek kişinin hemen düzeltebileceği küçük bir aksaklıksa; kısa bir aksiyon yeterlidir.
- Ekip kurulamıyorsa; 8D tek kişinin doldurduğu bir forma dönüşür ve değerini kaybeder.
Adım adım yöntem
Ekibi kurun (D1)
Sorunu bilen, veriye erişen ve karar verebilen kişilerden küçük bir ekip kurun.
Problemi tarif edin (D2)
Ne, nerede, ne zaman ve ne kadar sorularıyla problemi ölçülebilir yazın.
Geçici önlem alın (D3)
Kök neden bulunana kadar müşteriyi koruyacak önlemi alın ve etkisini kontrol edin.
Kök nedeni bulun ve doğrulayın (D4)
5 neden ya da balık kılçığıyla nedenleri çıkarın; en olası nedeni veriyle doğrulayın.
Kalıcı önlemi seçin (D5)
Doğrulanmış kök nedeni ortadan kaldıracak önlemi seçin; istenmeyen bir etki yaratmayacağını önceden sınayın.
Kalıcı önlemi uygulayın (D6)
Önlemi uygulayın, geçici önlemi kaldırın ve etkinliğini belirli bir süre veriyle izleyin.
Tekrarı önleyin (D7)
Değişikliği talimata, kontrol planına ve benzer süreçlere taşıyın.
Ekibi tanıyın ve kapatın (D8)
Öğrenilenleri paylaşın, ekibin emeğini tanıyın ve kaydı kapatın.
Örnek senaryo
Müşteriden gelen çapak şikayeti
Bir müşteri, teslim edilen parçalarda çapak bulunduğunu bildirir. Ekip önce stoktaki parçaları ayıklar ve sevkiyatı kontrol altına alır. 5 neden çalışması, kalıp bakım aralığının üretim hacmine göre güncellenmediğini gösterir. Bakım planı değiştirilir ve sonraki sevkiyatlar bir süre ek kontrolle izlenir.
Kurgusal örnektir; kişi, şirket ve sayılar gerçek değildir.
Sık hatalar
- Geçici önlemi kalıcı önlem sanmak.
- Kök nedeni "operatör hatası" diye yazıp bırakmak; soru sürecin neden buna izin verdiği olmalı.
- Etkinlik doğrulaması yapmadan kaydı kapatmak.
Şablonlar
8D raporu
D0'dan D8'e: acil önlem, ekip, problem tanımı, geçici önlem, kök neden, kalıcı önlem, tekrarı önleme ve kapanış.
DÖF formu
Uygunsuzluk, hemen yapılan düzeltme, kök neden, düzeltici faaliyet tablosu ve etkinlik doğrulaması.
5 neden çalışma kâğıdı
Beş "neden?" satırı, her cevaba kanıt alanı; kök neden, önlem tablosu ve 30 gün doğrulaması.
Balık kılçığı diyagramı
6M dallı boş kılçık (insan, makine, malzeme, yöntem, ölçüm, çevre) ve en olası nedenler tablosu.
A3 raporu
Arka plan, mevcut durum, hedef, kök neden, karşı önlem, plan ve takip tek yatay sayfada.
Dersler
- 8D'nin sekiz adımı
Sekiz adımın sırası, her adımın çıktısı ve hangi adımın atlanmaması gerektiği.
1 dk
- Kök nedeni bulmak ve doğrulamak
5 neden ve balık kılçığıyla neden çıkarmak, sonra en olası nedeni veriyle sınamak.
1 dk
- 8D saha rehberi: ilk toplantı
Bir 8D'nin ilk toplantısına hazırlık, gündem ve toplantı sonunda çıkması gerekenler.
Saha rehberi
Gemy'de sahada nasıl çalışır?
DÖF kaydı uygunsuzluğu, 5 neden ve balık kılçığı çalışmasını, aksiyonları ve etkinlik doğrulamasını aynı kayıtta tutar. 8D hazır paketlerde kayıt türü olarak gelir, gerekirse tek başına da eklenir. Adımlarını şirket değiştirebilir. Her kök neden için sorumlu ve terminli aksiyon açılır, kapanış için istenen kanıt şirketin ayarıdır. Hazır DÖF türünde etkinliği kaydı açan kişi kontrol eder; kişinin kendi aksiyonunu doğrulamasını yasaklamak şirketin ayarıdır.

Terimler
Kaynaklar
- EA23-002 Attachment, Request 16: Global 8D (G8D) disciplines D0–D8 (Ford Motor Company response). Yeni sekmede açılır (PDF), U.S. National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA) (erişim 15 Kasım 2026)
- 5 Whys, Lean Enterprise Institute (erişim 15 Kasım 2026)