İçeriğe geç
Fikirler duyulsun, iyileştirmeler kalıcı olsun.
Gemy

Hoshin Kanri ile hedefleri sahaya indirmek: catchball

Kısaca

Hedef yukarıdan aşağıya emir olarak inerse sahada sahiplenilmez. Catchball, hedefin her katmanda top gibi atılıp geri gelmesidir. Hoshin Kanri'nin bu adımını ve yöneticinin dinleme görevini anlatıyoruz.

23 Ekim 2026 · 4 dk okuma

Örnek şirket · tanıtım verisiX matrisi: hedefler, projeler ve göstergeler
X matrisi

Lean Enterprise Institute sözlüğü Hoshin Kanri'yi, şirketin hedeflerini bütün katmanlara aynı yönde yayan ve PDCA döngüsüyle izleyen bir strateji yayılım yöntemi olarak tanımlar. Yöntemin en çok atlanan adımı catchball'dur: üst yönetim bir hedef önerir, bir alt katman bunu kendi şartlarıyla değerlendirir ve ya kabul eder ya da gerekçesiyle geri atar. Top, iki taraf da hedefi sahiplenene kadar gidip gelir.

Neden geri atmak gerekir?

Hedef yalnız yukarıdan inerse iki şey olur: ya sahada “olmaz” denir ve hedef kâğıtta kalır, ya da sessizce kabul edilir ve yıl sonunda tutmadığı görülür. Catchball bunu önler. Alt katman hedefi geri atarken “bu hedef için şu kaynağa, şu projeye, şu süreye ihtiyaç var” der; üst katman ya kaynağı verir ya hedefi düzeltir. Lean Enterprise Institute'ün nemawashi tanımı da benzer bir ilkeyi anlatır: bir öneri resmî onaydan önce ilgili herkesle konuşularak olgunlaştırılır.

  • Yukarıdan aşağıya: uzun vadeli hedef, yıllık hedef, proje, gösterge.
  • Aşağıdan yukarıya: kapasite, engel, kaynak ihtiyacı, karşı öneri.
  • Uzlaşma: yazılı hedef, sorumlu, gösterge ve gözden geçirme takvimi.

Yöneticinin görevi dinlemek

Catchball'da yöneticinin rolü ikna etmek değil, dinlemektir. Sahadan geri gelen top, hedefin gerçekçiliği hakkında yönetimin elindeki en iyi bilgidir. Geri atılan hedefi direnç olarak okuyan yönetici bir sonraki yıl top alamaz; çünkü kimse geri atmaz, herkes kabul eder ve hiçbir hedef tutmaz. İnsana saygı burada hedef koyma biçimine dönüşür: hedef, onu tutacak kişiyle birlikte yazılır.

Aylık takip: hedef dışına çıkınca ne olur?

Hoshin'in yıllık planı aylık gözden geçirmeyle yaşar. Her gösterge ay ay hedefle karşılaştırılır; hedef dışına çıkan ay bir suçlama değil, bir karşı önlem fırsatıdır. Karşı önlemin de bir sorumlusu, bir tarihi ve bir doğrulaması olur. Yıl sonunda matris yeniden kurulur ve catchball baştan başlar.

Catchball nasıl yürütülür?

  • Üst yönetim üç ila beş hedef önerir; on hedef, hiç hedef demektir.
  • Her birim hedefi kendi diline çevirir: “hurdayı azalt” hat için “ikinci istasyonda ayar kaybını azalt” olur.
  • Birim, hedef için gereken projeyi, kaynağı ve göstergeyi yazar ve topu geri atar.
  • Üst yönetim kaynağı verir ya da hedefi düzeltir; uzlaşılan hedef yazıya geçer.
  • Aynı döngü bir alt katmanda tekrarlanır; hedef sahadaki ekibe kadar iner.

Sık yapılan hatalar

En yaygın hata, catchball'u bir sunum turuna çevirmektir: hedefler anlatılır, sorular alınır, hiçbir şey değişmez. İkinci hata, geri atılan topu kişisel almaktır. Üçüncüsü, hedefi sahaya indirip göstergeyi merkezde tutmaktır; ekip neyi ölçtüğünü bilmiyorsa hedefi de sahiplenemez. Dördüncüsü, yıl ortasında hedefi sessizce değiştirmektir; değişen hedef yeniden catchball ister. Bu hataların ortak noktası dinlemenin atlanmasıdır.

Örnek şirket · tanıtım verisiPuan kartları: göstergeler ve hedef değerler
Puan kartları

Gemy'de nasıl yapılır?

  • Hoshin X-matrisi, bir birimin bir yılki stratejisini tek tabloda gösterir: güneyde uzun vadeli hedefler, batıda bu yılın hedefleri, kuzeyde iyileştirme projeleri (Kobetsu, kayıt, aksiyon), doğuda göstergeler. Köşelerdeki hücreler ilişkidir; kimsenin bağlanmadığı hedef ya da proje göze çarpar.
  • Bowling Chart her yıllık hedef için ilerlemeyi ve bağlı göstergelerin hedef / gerçekleşen değerini ay ay gösterir; hedef dışı aydan gösterge sayfasına geçip aksiyon açılır. Veri olmayan ay sıfır sayılmaz.
  • Matris ve Bowling Chart tek A3 sayfada PDF olarak alınır; kişinin göremediği çalışma “Gizli kaynak” olarak basılır.
  • Matrisin sahibi matrisini düzenler; görev bir birimle sınırlıysa yalnız o birimin ve altlarının matrisleri görülür. Özellik şirketin açtığı bir modüldür.

Catchball'un kendisi bir ekran değildir; yöneticiyle ekibinin arasında geçen bir konuşmadır. Matris yalnız uzlaşılan sonucu tutar.

Kısaca

Hoshin Kanri, az sayıda hedefi bütün katmanlara aynı yönde yaymaktır; catchball ise bu hedeflerin emir olarak inmesini değil, konuşularak sahiplenilmesini sağlar. Hedef, onu tutacak kişiyle birlikte yazılır; geri atılan top direnç değil, bilgidir. Aylık takipte hedef dışına çıkan ay suçlama konusu değil, karşı önlem fırsatıdır. Yöneticinin görevi ikna etmek değil dinlemektir; dinlenmeyen ekip bir sonraki yıl topu geri atmaz, sessizce kabul eder ve hiçbir hedef tutmaz.

Kaynaklar

Bu yazıyı kaynak göstererek (Gemy, https://www.gemydigital.com/blog/hoshin-kanri-catchball-hedefleri-sahaya-indirmek) kopyalayabilir ve paylaşabilirsiniz.

İlgili yazılar

Çerezler

Sitenin çalışması için zorunlu çerezler kullanılır. Analitik çerezler yalnız izin verirseniz yüklenir; reddetmek kabul etmek kadar kolaydır. Tercihinizi istediğiniz zaman alt bilgideki bağlantıdan değiştirebilirsiniz.

Çerez politikasıKVKK aydınlatma metni