Yamazumi ve hat dengeleme: takt süresine göre iş dağılımı
Kısaca
Takt süresi müşterinin hızıdır; Yamazumi, her istasyonun yükünü bu hıza göre üst üste dizer. Takt hesabı, grafiğin okunması, dengeleme sırası ve dengelemenin operatöre nasıl anlatılacağı.
8 Kasım 2026 · 5 dk okuma
Örnek şirket · tanıtım verisiYamazumi grafiği
Lean Enterprise Institute sözlüğü takt süresini, müşteri talebini karşılamak için bir ürünün ne kadar sürede üretilmesi gerektiği olarak tanımlar: kullanılabilir çalışma süresinin o süredeki talebe bölümü. Aynı sözlükteki operatör denge grafiği (Yamazumi olarak da bilinir; Japonca “üst üste yığmak” demektir), her operatörün iş adımlarını süreleriyle üst üste dizen ve takt süresini yatay bir çizgi olarak gösteren araçtır. Toyota'nın üretim sistemi anlatımında tam zamanında üretimin temeli bu hızdır: ne hızlı, ne yavaş; müşterinin hızında.
Takt nasıl hesaplanır?
Kullanılabilir süre: vardiya süresinden planlı molalar ve planlı duruşlar düşülür. Arıza ve bekleme düşülmez; onlar kayıptır, takt değil.
Talep: aynı dönemde müşterinin istediği adet.
Takt: kullanılabilir süre bölü talep. Sonuç bir adet için izin verilen süredir.
Kurgu bir örnek: bir vardiyada yedi saat kullanılabilir süre ve 420 adet talep varsa takt bir dakikadır. Her istasyon bir adedi bir dakikanın altında bitirmelidir; takt değiştiğinde (talep artınca ya da vardiya kısalınca) bütün dengeleme yeniden yapılır.
Grafik nasıl okunur?
Her sütun bir istasyon ya da operatördür; sütunun yüksekliği o istasyondaki adımların toplam süresidir.
Takt çizgisini aşan sütun darboğazdır: hat o istasyonun hızında çalışır, ötekiler bekler.
Takt çizgisinin çok altındaki sütun atıl kapasitedir: operatör bekler ya da fazla üretir.
Sütun içindeki renkler adımın niteliğini söyler: katma değerli, gerekli ama katma değersiz, israf. Dengeleme önce kırmızıyı, yani israfı azaltır.
Dengeleme sırası
Önce israf adımları çıkarılır: yürüme, arama, bekleme, gereksiz taşıma. Hiçbir adım taşınmadan sütunlar kısalır.
Sonra gerekli ama katma değersiz adımlar kısaltılır: aparat, yerleşim, malzeme sunumu.
Kalan iş istasyonlar arasında takt süresine yakın dağıtılır; her sütun takt çizgisinin biraz altında kalır.
Darboğaz istasyonu rahatlatmak için adım taşınır; ama taşınan adım alıcı istasyonu takt üstüne çıkarmamalıdır.
Yeni dağılım standart işe yazılır; yazılmayan dengeleme ilk vardiya değişiminde bozulur.
Operatöre nasıl anlatılır?
Dengeleme kâğıt üstünde kolay, sahada hassastır; çünkü adım taşımak operatörün işini değiştirmektir. Grafik bu konuşmayı kolaylaştırır: operatör kendi sütununu görür, hangi adımın israf olduğunu çoğu zaman kendisi söyler ve adımı nereye taşımanın mantıklı olduğunu mühendisten önce bilir. Zaman etüdü operatörü ölçmek için değil, işi ölçmek için yapılır; bu ayrım etüdün başında açıkça söylenmezse ölçüm sırasında iş yavaşlar ya da hızlanır ve veri bozulur. İyi bir dengeleme operatörün yükünü eşitler, kimseyi daha hızlı çalışmaya zorlamaz.
Sık yapılan hatalar
Takt ile çevrim süresini karıştırmak: takt müşterinin hızı, çevrim süresi istasyonun hızıdır. Hedef, çevrimi taktın altında tutmaktır.
Takt değişince dengelemeyi yenilememek: üç ay önceki grafik bugünün talebine uymaz.
İsraf çıkarmadan adım taşımak: israf yalnız yer değiştirir.
Sütunu tam takt çizgisine getirmek: pay bırakılmayan istasyon en küçük sapmada darboğaz olur.
Kurgu bir örnek
Dört istasyonlu bir montaj hattında takt altmış saniyeydi. Etüt sonucu sütunlar şöyleydi: birinci istasyon kırk beş, ikinci yetmiş iki, üçüncü elli, dördüncü otuz sekiz saniye. İkinci istasyon darboğazdı ve hat gerçekte yetmiş iki saniyede bir parça veriyordu. Ekip önce ikinci istasyonun sütununa baktı: on saniye parça kutusuna yürüme, altı saniye etiket arama vardı. Kutu istasyona alındı, etiketler sıralı bir rafa dizildi; sütun elli altı saniyeye indi. Sonra dördüncü istasyona iki küçük adım taşındı ve bütün sütunlar elli ile elli altı saniye arasına yerleşti. Hat artık takt içinde çalışıyordu ve hiçbir operatör eskisinden hızlı çalışmıyordu; yalnız yürümüyor ve aramıyordu. Yeni dağılım standart işe yazıldı ve sonraki takt değişikliğinde aynı grafikten yeniden başlandı.
Örnek şirket · tanıtım verisi
Kronometre ile adım ölçümü
Gemy'de nasıl yapılır?
Zaman etüdü ekranında her adım kronometreyle ölçülür; adımlar katma değerli, gerekli ve israf olarak işaretlenir.
Ölçülen adımlar Yamazumi grafiğine kendiliğinden düşer; takt yatay çizgi olarak çizilir ve çizgiyi aşan istasyon grafikte görünür.
Bir adım başka istasyona taşındığında grafik yeniden çizilir; değişiklik bir Kaizen kaydıyla belgelenebilir.
Uygulanmış bir etütten üç adımlı bir sihirbazla iş talimatı taslağı çıkarılır; taslak normal talimat akışından geçerek yayınlanır.
Hedef süre bir performans puanı değildir; kişi sıralaması yapılmaz.
Zaman etüdü ve Yamazumi şirketin isterse açtığı bir modüldür; makineden ya da üretim sisteminden otomatik süre almaz.
Kısaca
Takt süresi müşterinin hızıdır: kullanılabilir süre bölü talep. Yamazumi her istasyonun yükünü bu hıza göre üst üste dizer; çizgiyi aşan sütun darboğaz, çok altında kalan sütun atıl kapasitedir. Dengeleme önce israfı çıkarır, sonra kalan işi takt çizgisinin biraz altında dağıtır ve sonucu standart işe yazar. Etüt operatörü değil işi ölçer; iyi dengeleme yükü eşitler, hızı zorlamaz.
Bu yazıyı kaynak göstererek (Gemy, https://www.gemydigital.com/blog/yamazumi-ve-hat-dengeleme-takt-suresine-gore-is-dagilimi) kopyalayabilir ve paylaşabilirsiniz.
Otonom bakım, makineyi en iyi tanıyan kişinin, yani operatörün, onun günlük bakımını üstlenmesidir. İlk üç adımın içeriği, anormallik etiketi, CIL standardı ve operatör ile bakımın iş bölümü.
Kamishibai, standardın sahada uygulanıp uygulanmadığını kısa kartlarla ve düzenli aralıkla kontrol etmektir. Kartın yapısı, katmanlar, iyi ve kötü soru örnekleri ve kırmızı kartın yolu.
5 neden olmuş bir sorunun tek bir zincirini izler; FMEA henüz olmamış hataları tasarım ya da süreç başında arar. Hangisinin ne zaman kullanılacağını ve ikisinin nerede birleştiğini anlatıyoruz.
7 Kasım 2026 · 5 dk
Çerezler
Sitenin çalışması için zorunlu çerezler kullanılır. Analitik çerezler yalnız izin verirseniz yüklenir; reddetmek kabul etmek kadar kolaydır. Tercihinizi istediğiniz zaman alt bilgideki bağlantıdan değiştirebilirsiniz.