İnsan, Yetkinlik ve Organizasyonel Süreklilik
Yetkinlik matrisi
Kişi ve yetkinlik bazında düzey tablosu; görevin gerektirdiği düzeyle arasındaki boşluk eğitim ihtiyacıdır.
- Düzey:
- Giriş
- Kimin için:
- İK ve eğitim sorumlusu, Vardiya amiri
Tanım
Yetkinlik matrisi, satırlarda kişileri, sütunlarda yetkinlikleri gösteren bir tablodur. Her hücre, kişinin o işi hangi düzeyde yapabildiğini gösterir. Görevin gerektirdiği düzey ayrı bir satırda durur. İkisi arasındaki fark eğitim ihtiyacını, tek kişiye bağlı kalan işler ise yedekleme ihtiyacını gösterir.
Ne zaman işe yarar?
- Bir işi yalnız bir kişinin yapabildiği durumları görmek istiyorsanız.
- Eğitim planını gerçek ihtiyaca göre yapmak istiyorsanız.
- Vardiya planında kimin hangi istasyona geçebileceğini bilmeniz gerekiyorsa.
Ne zaman işe yaramaz?
- Düzey tanımları yazılmadıysa; herkes aynı hücreyi farklı okur.
- Matris bir kez doldurulup güncellenmeyecekse.
Adım adım yöntem
Yetkinlikleri seçin
Alanın işlerini yetkinlik olarak listeleyin; çok genel ya da çok ayrıntılı olmasın.
Düzeyleri tarif edin
Her düzeyin ne anlama geldiğini yazın: gözetimle yapar, tek başına yapar, öğretebilir.
Gerekli düzeyi yazın
Her görev için hangi yetkinlikte hangi düzeyin gerektiğini belirleyin.
Kişileri değerlendirin
Kişinin düzeyini gözleme ya da eğitim kaydına dayanarak yazın.
Boşluğu plana taşıyın
Gerekli ile mevcut düzey arasındaki farkı eğitim ihtiyacı olarak plana alın.
Örnek senaryo
Boya hattında tek kişiye bağlı ayar
Bir boya hattında matris doldurulduğunda tabanca ayarını tek başına yapabilen tek kişi olduğu görülür. Eğitim planına bu yetkinlik için iki kişi eklenir. Ustası, eğitimi hatta gözetimle verir ve kişilerin düzeyi her eğitim kaydından sonra güncellenir.
Kurgusal örnektir; kişi, şirket ve sayılar gerçek değildir.
Sık hatalar
- Düzeyi kişinin kendi beyanına bırakmak.
- Matrisi yalnız denetim öncesi güncellemek.
- Tek kişiye bağlı işleri görüp yedek yetiştirmemek.
Şablonlar
Yetkinlik matrisi
Kişi × beceri ızgarası, 0–4 düzey açıklaması, gerekli düzey satırı ve yedekleme özeti.
Dersler
- Yetkinlik matrisini kurmak
Yetkinlik listesini, düzey tanımlarını ve gerekli düzeyi yazmak.
1 dk
- Boşluktan eğitim planına
Matristeki boşluğu önceliklendirmek, yedek yetiştirmek ve matrisi güncel tutmak.
1 dk
Gemy'de sahada nasıl çalışır?
Eğitim kaydı yetkinlik matrisini günceller. Görevin gerektirdiği düzey ile kişinin düzeyi arasındaki boşluk eğitim ihtiyacı olarak plana gelir. Matriste eksik, süresi dolan ve yakında bitecek yetkinlikler sayılır. Bordro hesaplanmaz, işe alım süreci yürütülmez.

Terimler
Kaynaklar
- What is competence?, Health and Safety Executive (HSE) (erişim 15 Kasım 2026)
- Safety Management: Education and Training, Occupational Safety and Health Administration (OSHA) (erişim 15 Kasım 2026)