Yalın Üretim ve Sürekli İyileştirme
OEE ve altı büyük kayıp
Bir hattın planlanan süresini nerede kaybettiğini kullanılabilirlik, performans ve kalite çarpanlarıyla gösteren ölçü.
- Düzey:
- Uygulama
- Kimin için:
- Vardiya amiri, Bakım ve kalibrasyon sorumlusu, Fabrika müdürü
Tanım
OEE, toplam ekipman etkinliğidir: bir makinenin ya da hattın planlanan üretim süresinin ne kadarını sağlam ürüne çevirdiğini gösterir. Üç çarpanın çarpımıdır. Kullanılabilirlik duruşların, performans yavaş çalışmanın ve küçük duruşların, kalite ise hatalı ürünün bıraktığı kaybı ölçer. Planlı duruş, yani mola ya da planlı bakım, hesaba girmeden önce süreden düşülür.
Ne zaman işe yarar?
- Bir hattın kapasitesinin nereye gittiği tartışılıyor ama kimse sayıyla gösteremiyorsa.
- Bakım ve üretim, kaybın kimin alanında olduğu konusunda anlaşamıyorsa.
- Bir iyileştirmenin hatta gerçekten süre kazandırıp kazandırmadığını görmek istiyorsanız.
Ne zaman işe yaramaz?
- Farklı ürün, çevrim ve vardiya düzenindeki hatları sıralamak için; aynı sayı farklı hatlarda farklı şey anlatır.
- Operatörleri karşılaştırmak için; OEE makinenin ve sürecin kaybını ölçer, kişiyi değil.
Adım adım yöntem
Hattı ve ideal çevrimi tanımlayın
Ölçeceğiniz hattı ve bir parçanın ideal çevrim süresini yazın. İdeal çevrim, makine tasarım hızında çalışırken bir parçaya geçen en kısa süredir.
Duruş nedenlerini ağaç olarak kurun
Önce kayıp sınıfını, altına sahada konuşulan nedenleri yazın; listeyi kısa tutun.
Vardiya boyunca duruşu yazın
Her duruşu nedeni ve dakikasıyla vardiya içinde kaydedin; vardiya sonunda hatırlayarak yazmayın.
Adetleri sayın
Vardiya sonunda toplam, hurda ve yeniden işlem adedini yazın.
Çarpanları ayrı ayrı okuyun
Tek sayıya bakmadan önce üç çarpana bakın; en düşük çarpan ilk çalışma alanınızdır.
Kaybı işe çevirin
En büyük kaybın nedenini bir sorumluya terminli iyileştirme işi olarak verin.
Örnek senaryo
Pres hattında ilk ay
Bir pres hattında ekip, ilk ay her duruşu nedeniyle birlikte vardiya içinde yazar. Ay sonunda kalite çarpanı yüksek, kullanılabilirlik düşük çıkar. Duruş nedenleri sıralanınca kalıp değişiminin arızadan uzun sürdüğü görülür. Vardiya amiri ertesi ay için kalıp değişimini bir SMED çalışmasına konu olarak önerir.
Kurgusal örnektir; kişi, şirket ve sayılar gerçek değildir.
Sık hatalar
- İdeal çevrimi gerçek hızdan yazmak; performans yüksek görünür, hız kaybı gizlenir.
- Ayar ve kalıp değişimini planlı duruşa saymak; en çok iyileşebilecek kayıp hesaptan çıkar.
- Yalnız OEE sayısını panoya asmak; ekip hangi kayıpla uğraşacağını göremez.
İlgili ölçü ve hesaplayıcı
Bir vardiyanın duruş, çevrim ve adet sayılarından kullanılabilirlik, performans, kalite ve OEE; her ara değer satır satır.
Şablonlar
OEE günlük kayıt
Vardiya başına süreler ve adetler; kullanılabilirlik, performans, kalite ve OEE sitedeki hesaplayıcıyla aynı formülle.
Dersler
- OEE'nin üç çarpanını okumak
Kullanılabilirlik, performans ve kalitenin nasıl hesaplandığı ve aynı OEE'nin neden farklı iş demek olduğu.
1 dk
- Altı büyük kayıp ve duruş nedeni ağacı
Kayıpları altı sınıfa ayırmak ve sahada kullanılacak kısa bir duruş nedeni ağacı kurmak.
1 dk
- OEE saha rehberi: ilk vardiya kaydı
İlk OEE vardiya kaydına hazırlık, vardiya içindeki adımlar ve vardiya sonunda elinizde olması gerekenler.
Saha rehberi
Gemy'de sahada nasıl çalışır?
Şirket açarBu modül yeni şirkette kapalı gelir; yöneticiniz Özellikler ekranından açar.
Hatlar, iki kademeli duruş nedeni ağacı ve hedef şirketin verisidir. Vardiya kaydı telefondan ya da Excel yüklemesiyle girilir. Kullanılabilirlik, performans ve kalite kayıtta satır satır hesaplanır. Hat sayfasında eğilim, altı büyük kayıp ve nedenli kayıp Pareto'su görünür. Hedefin altında kalan kayıttan iyileştirme işi açılır.
Koşul: Şirket açar. Makine bağlantısı yoktur; kayıt elle ya da Excel ile girilir.
Terimler
Kaynaklar
- Overall Equipment Effectiveness, Lean Enterprise Institute (erişim 16 Kasım 2026)
- ISO 22400-2:2014 + Amd 1:2017, Automation systems and integration, Key performance indicators (KPIs) for manufacturing operations management, Part 2: Definitions and descriptions, International Organization for Standardization (ISO) (erişim 16 Kasım 2026)
- Total Productive Maintenance, Lean Enterprise Institute (erişim 16 Kasım 2026)
- Seiichi Nakajima, Introduction to TPM: Total Productive Maintenance. Productivity Press, 1988. ISBN 9780915299232.