İçeriğe geç
Fikirler duyulsun, iyileştirmeler kalıcı olsun.
Gemy

Düzeltici faaliyet (DÖF) ne zaman açılır, ne zaman açılmaz

Kısaca

Her uygunsuzluk DÖF değildir; her DÖF de kapanmaz. Düzeltme ile düzeltici faaliyet farkını, DÖF açma ölçütlerini ve açılmaması gereken durumları anlatıyoruz.

7 Kasım 2026 · 5 dk okuma

Örnek şirket · tanıtım verisiDÖF kaydı: standart maddesi, adımlar ve etkinlik izleme süresi
DÖF kaydı

ISO 9000 sözlüğü iki kavramı ayırır: düzeltme, tespit edilen uygunsuzluğu gidermek için yapılan iştir; düzeltici faaliyet ise uygunsuzluğun nedenini ortadan kaldırıp tekrarını önlemek için yapılan iştir. ISO 9001'in iyileştirme maddesi, bir uygunsuzluk çıktığında kuruluştan önce tepki vermesini, sonra nedenini değerlendirmesini ve gerekiyorsa düzeltici faaliyet yapmasını ister. “Gerekiyorsa” sözcüğü bu yazının konusudur: her uygunsuzluk bir DÖF değildir ve her DÖF açılışı bir sistem kararıdır.

Düzeltme ile düzeltici faaliyet

Hatalı parça ayıklandı, müşteriye yenisi gönderildi, etiket değiştirildi: bunlar düzeltmedir ve her uygunsuzlukta yapılır. Düzeltici faaliyet ise sorar: bu neden oldu ve bir daha olmaması için ne değişmeli? Düzeltme bugünü kurtarır; düzeltici faaliyet yarını. İkisini karıştıran şirketlerde iki belirti görülür: her küçük sorun için DÖF açılır ve DÖF listesi yüzlerce açık kayıtla tıkanır; ya da hiç açılmaz ve aynı sorun her ay yeniden düzeltilir.

DÖF ne zaman açılır?

  • Tekrarlıyor: aynı uygunsuzluk ikinci kez çıktıysa düzeltme yetmemiştir.
  • Etkisi büyük: müşteriye ulaşmış hata, güvenlik etkisi, yasal şart ihlali ya da önemli maliyet.
  • Denetim bulgusu: iç ya da dış denetimde uygunsuzluk olarak sınıflanan bulgu.
  • Sistem kaynaklı: sorun bir kişinin tek seferlik hatası değil, bir standardın, bir kontrolün ya da bir eğitimin eksikliğinden geliyor.
  • Müşteri şikayeti: haklı bulunan şikayetin kök nedeni kurum içinde aranır.

Bu ölçütlerden biri bile varsa DÖF açılır. Kararı veren kişi belli olmalıdır; kalite bölümü, süreç sahibi ya da DÖF yetkilisi. Belirsizlik, DÖF'ün gereksiz yere açılmasına ya da hiç açılmamasına yol açar.

DÖF ne zaman açılmaz?

  • Tek seferlik ve etkisi küçük: düzeltme yeter; kayıt uygunsuzluk ya da bildirim olarak tutulur, kök neden aranmaz.
  • Neden zaten bilinen ve giderilmiş: aynı neden için açık bir DÖF varsa yeni kayıt değil, mevcut DÖF'e bağlanır.
  • İyileştirme fırsatı: hiçbir şart ihlal edilmemiş, yalnız daha iyi yapılabilir. Bu bir öneri ya da Kaizen konusudur, DÖF değil.
  • Gözlem: denetçinin uygunsuzluk olarak sınıflamadığı, ileride sorun olabilecek tespit. Aksiyon açılır, DÖF açılmaz.
  • Kişisel hata iddiası: “operatör dikkatsizdi” diye açılan DÖF, kök nedeni aramadan kapanır. Böyle bir DÖF açılacaksa sorusu kişiye değil sürece sorulur.

Açılan DÖF nasıl kapanır?

DÖF'ün adımları bellidir: hemen alınan önlem, kök neden, planlanan faaliyet, faaliyetin yapılması, yapıldığının doğrulanması, bir süre izleme ve etkinlik kontrolü. En çok atlanan adım sonuncusudur. Faaliyet yapıldı diye kapatılan DÖF, aslında tekrar etmediği kanıtlanmadan kapanmıştır. Etkinlik, belirlenen süre sonunda sorunun yeniden çıkıp çıkmadığına bakılarak doğrulanır; çıktıysa kök neden yeniden açılır.

Kapanıştan önce bir soru daha sorulur: aynı neden başka bir hatta, üründe ya da tesiste de var mı? Bulunan kök neden çoğu zaman tek bir yere özgü değildir; benzer yerlere yaygınlaştırılmayan düzeltici faaliyet, aynı sorunun başka bir adreste yeniden açılmasına yol açar. Yaygınlaştırma kararı ve kapsamı DÖF'ün içinde yazılır; ayrıca risk analizinin güncellenip güncellenmeyeceğine karar verilir, çünkü gerçekleşmiş bir uygunsuzluk risk puanını değiştirmiş olabilir.

Sık hatalar

  • DÖF'ü ceza aracı yapmak: DÖF açılan birim kendini suçlanmış hissediyorsa bildirim azalır, sorun gizlenir.
  • Kök neden alanına belirtiyi yazmak: “parça hatalıydı” bir kök neden değildir.
  • Faaliyeti doğrulayanın yapan kişi olması: yapan ve doğrulayan ayrı kişilerdir.
  • İzleme süresini sıfır yapmak: etkinlik kontrolü faaliyetin ertesi günü yapılamaz; sorunun ortaya çıkacağı kadar süre beklenir.
Örnek şirket · tanıtım verisiAksiyon ayrıntısı: kim yapacak, termin, kim verdi ve “Başladım / Tamamlandı” düğmeleri
Aksiyon ayrıntısı

Gemy'de nasıl yapılır?

  • Hazır DÖF kayıt türü uygunsuzluk, dayanak, sorumlu ve bitiş tarihi, değerlendirme ve kök neden, yapılan faaliyet ve etkinlik kontrolü bölümlerinden oluşur; kayıt kısıtlıdır, yalnız seçilen kişiler görür. Açabilen görev şirketin ayarıdır.
  • Hazır akış değerlendirme ve kök neden, faaliyetin yapılması, faaliyetin doğrulanması, etkinlik izleme süresi (formda yazılan gün; boşsa 30 gün) ve etkinlik kontrolü adımlarından oluşur. Değerlendirmede kabul, bilgi eksik diye iade ya da ret kararı verilir; doğrulamada yetersiz bulunan faaliyet geri döner; etkinlik kontrolünde “etkin değil” kararı kök nedeni yeniden açar.
  • Faaliyetler kayıt sayfasında aksiyon olarak açılır; aksiyonlar bitince adım kendiliğinden ilerler ve yapılan faaliyet fotoğraf ya da belge ister. Yapan kişinin kendi işini doğrulayamaması ayarla sağlanır.
  • DÖF denetim bulgusundan, müşteri şikayetinden ya da yönetimin gözden geçirmesinden açılabilir ve nereden açıldığı kayıtta yazar. Uygunsuzluk ve öneri ayrı kayıt türleridir; DÖF açılmayan sorun bu türlerde tutulur.
  • Gemy DÖF açılıp açılmayacağına karar vermez; karar şirketin kuralına ve yetkilisine aittir. Adımlar, süreler ve alanlar şirketçe değiştirilebilir.

Kısaca

Düzeltme uygunsuzluğu giderir, düzeltici faaliyet nedenini ortadan kaldırır. DÖF tekrarlayan, etkisi büyük, denetim bulgusu olan, sistem kaynaklı ya da haklı müşteri şikayetine dayanan uygunsuzluklar için açılır; tek seferlik küçük sorunlar, zaten açık bir DÖF'e bağlanan nedenler, iyileştirme fırsatları ve gözlemler için açılmaz. Açılan DÖF faaliyet yapıldı diye değil, belirlenen izleme süresinden sonra tekrar etmediği doğrulanınca kapanır.

Kaynaklar

Bu yazıyı kaynak göstererek (Gemy, https://www.gemydigital.com/blog/dof-ne-zaman-acilir-ne-zaman-acilmaz) kopyalayabilir ve paylaşabilirsiniz.

İlgili yazılar

Çerezler

Sitenin çalışması için zorunlu çerezler kullanılır. Analitik çerezler yalnız izin verirseniz yüklenir; reddetmek kabul etmek kadar kolaydır. Tercihinizi istediğiniz zaman alt bilgideki bağlantıdan değiştirebilirsiniz.

Çerez politikasıKVKK aydınlatma metni