Yalın Üretim ve Sürekli İyileştirme
5S saha programı
Ayıkla, düzenle, temizle, standartlaştır ve sürdür adımlarıyla iş yerini görünür tutan saha programı.
- Düzey:
- Giriş
- Kimin için:
- Vardiya amiri, Yalın ve OPEX uzmanı, Fabrika müdürü
Tanım
5S, iş yerini beş adımda düzenleyen bir saha programıdır: ayıkla, düzenle, temizle, standartlaştır ve sürdür. Amaç, normal ile anormalin bir bakışta ayırt edildiği bir çalışma alanıdır. Gereksiz malzeme alandan çıkar, kalanın yeri belirlenir, temizlik bir kontrol turuna dönüşür. Kurallar yazılır ve düzenli denetimle yaşatılır.
Ne zaman işe yarar?
- Aranan alet, kalıp ya da belge için sık sık zaman kaybediyorsanız.
- Bir alanda sızıntı, gevşek bağlantı ya da eksik parça geç fark ediliyorsa.
- Yeni gelen çalışanın alanı öğrenmesi uzun sürüyorsa.
Ne zaman işe yaramaz?
- Tek seferlik büyük bir temizlik kampanyası olarak düşünülüyorsa; denetim olmadan düzen çoğu zaman eski haline döner.
- Sorun alanın düzeni değil de süreç tasarımıysa; o durumda önce akışı inceleyin.
Adım adım yöntem
Ayıklayın
Bu alandaki işe gerekip gerekmediği belli olmayan, yanlış yerde ya da fazla miktarda olan her malzemeyi kırmızı etiketleyin.
Düzenleyin
Kalan her şeye yer verin; yeri işaretleyin, adını yazın, sık kullanılanı yakına koyun.
Temizleyin
Temizliği bir kontrol turu olarak yapın; sızıntı, aşınma ve gevşeklik gördüğünüzde kayda geçirin.
Standartlaştırın
Alanın düzenini fotoğrafla ve kısa bir kural listesiyle tarif edin; vardiyalar aynı resmi görsün.
Sürdürün
Düzenli denetim takvimi kurun; puanı alana asın ve bulguları sorumluya terminli iş olarak verin.
Örnek senaryo
Montaj hattında ilk ay
Bir montaj hattında ekip, ilk hafta yalnız ayıklama yapar ve kırmızı etiketli malzemeyi ayrı bir bölgede toplar. İkinci hafta takımların yerleri panoya çizilir. Vardiya amiri her cuma kısa bir denetim yapar, bulgular termin ve sorumluyla panoya yazılır.
Kurgusal örnektir; kişi, şirket ve sayılar gerçek değildir.
Sık hatalar
- Denetimi kişiyi suçlamak için kullanmak; bulgu alanı işaret etmeli.
- Ayıklama adımını atlayıp doğrudan raf ve etiket almak.
- Puanı ölçüp bulguları sahipsiz bırakmak.
Şablonlar
5S denetim listesi
Beş adımda beşer madde, 0–4 puan sütunu, adım toplamları ve 100 üzerinden genel puan.
Dersler
- 5S neden işe yarar, nereden başlanır?
5S'in sahada neyi değiştirdiği ve ilk alanın nasıl seçileceği.
1 dk
- 5S denetimi ve sürdürme
Denetim sorularını yazmak, puanı okumak ve bulguyu sahibine vermek.
1 dk
- 5S saha rehberi: ilk denetim
İlk 5S denetimine hazırlık, adımlar ve denetim sonunda elinizde olması gerekenler.
Saha rehberi
Gemy'de sahada nasıl çalışır?
Denetçi 5S sorularını telefondan cevaplar ve fotoğraf çeker. Uygunsuzluk sorumluya terminli aksiyon olarak düşer; kapanış için istenen kanıt şirketin ayarıdır. Kırmızı etiket denetimden açılır, alanın 5S aşaması ve puan eğilimi aynı ekranda izlenir. Alanları, soruları ve aşamaları şirket kendisi kurar.
Koşul: Çevrimdışı denetim cevaplarını şirket yöneticisi açar; denetimin tamamlanması çevrimiçidir.

Terimler
Kaynaklar
- Lean Thinking and Methods: 5S, U.S. Environmental Protection Agency (erişim 15 Kasım 2026)
- 5S, Lean Enterprise Institute (erişim 15 Kasım 2026)