Kalite, Denetim ve Uyum Yönetimi
İç tetkik programı ve bulgu
Kuruluşun yönetim sistemini kendi denetçileriyle planlı bir programa göre tetkik etmesi ve bulguyu kanıtla yazıp düzeltmeye bağlaması.
- Düzey:
- Uygulama
- Kimin için:
- Kalite mühendisi, Fabrika müdürü
Tanım
İç tetkik, kuruluşun yönetim sisteminin işleyip işlemediğini kendi denetçileriyle ve planlı aralıklarla incelemesidir. ISO 9001 gibi yönetim sistemi standartları bu tetkiki ve bir tetkik programını ister. ISO 19011, programın yönetimi ve tetkikin yürütülmesi için yol gösterir. Bulgu, toplanan kanıtın tetkik ölçütüyle karşılaştırılmasının sonucudur. İç tetkik belgelendirme denetiminden ayrıdır.
Ne zaman işe yarar?
- Yıllık tetkik takvimi var ama hangi sürecin neden önce tetkik edildiği yazılı değilse.
- Bulgular yazılıyor ama düzeltmeleri izlenmiyorsa.
- Dış denetimden önce sistemin zayıf yerini kendiniz görmek istiyorsanız.
Ne zaman işe yaramaz?
- Belgelendirme denetiminin yerine; o denetimi akredite bir belgelendirme kuruluşu yapar.
- Bir çalışanın performansını değerlendirmek için; tetkik sistemi inceler, kişiyi değil.
Adım adım yöntem
Programın amacını yazın
Programın hangi sistemleri ve hangi dönemi kapsadığını yazın.
Önceliği riskle belirleyin
Sorun çıkmış, değişmiş ya da sonucu ağır olan süreçleri programın başına alın.
Denetçiyi seçin
Denetçi incelediği işin içinde olmasın; küçük kuruluşta kendi birimine gitmek zorundaysa gerekçesini yazın ve yetkinliğini önceden belirleyin.
Tetkiki planlayın
Kapsamı, ölçütü ve görüşülecek kişileri tetkikten önce denetlenen birimle paylaşın.
Kanıt toplayın
Kayda bakın, işi izleyin, kişiye sorun; her bulguya kanıtını yazın.
Bulguyu sınıflayın
Şirketin bulgu sınıflarından birini seçin ve uygunsuzluğu düzeltici faaliyete bağlayın.
Sonucu programa geri verin
Bulgu sonuçlarını bir sonraki programın önceliğinde kullanın.
Örnek senaryo
Plastik enjeksiyonda programı yeniden kurmak
Bir plastik enjeksiyon fabrikasında iç tetkik programı yıllardır aynı sırayla yürür. Kalite mühendisi geçen yılın müşteri şikâyetlerine bakar ve çoğunun kalıp değişiminden sonra çıktığını görür. Kalıp değişimi süreci programın başına alınır ve denetçi olarak bakım dışından biri seçilir. Tetkikte ilk parça onayının iki vardiyada kayda geçmediği bulgu olarak yazılır ve düzeltici faaliyete bağlanır.
Kurgusal örnektir; kişi, şirket ve sayılar gerçek değildir.
Sık hatalar
- Her süreci her yıl aynı sırayla tetkik etmek; program riske bakmaz.
- Bulguyu kanıtsız yazmak; denetlenen birim bulguyu kabul etmez ve tartışma uzar.
- Denetçiyi incelediği işin içinden seçmek; bağımsız bir bakış kalmaz.
- Uygunsuzluğu düzeltmeden kapatmak; aynı bulgu bir sonraki tetkikte yeniden çıkar.
Dersler
- İç tetkik programı ve bulgu yazmak
Programı riskle sıralamak, denetçinin bağımsızlığını korumak ve bulguyu ölçüt, kanıt ve farkla yazmak.
1 dk
- İç tetkik saha rehberi: bir tetkik günü
Bir iç tetkike hazırlık, sahadaki kanıt toplama adımları ve tetkik sonunda elinizde olması gerekenler.
Saha rehberi
Gemy'de sahada nasıl çalışır?
Yıllık denetim programının satırında neyin, ne zaman ve kim tarafından tetkik edileceği yazılır. Satıra birim ya da süreç, bakılacak sistem maddeleri, denetim şablonu ve dönem seçilir. Program onaylanır; onaydan sonra değişirse yeniden onay ister. Onaylı programda dönemi yaklaşan satırın denetimi gece kendiliğinden açılır; kaç gün önce açılacağı şirketin ayarıdır. Denetleyen denetlenen birimde çalışıyor, birimin yöneticisi ya da sürecin sahibiyse ekran bunu kaydetmeden önce gösterir. Şirket bu durumda engellemeyi, gerekçe istemeyi ya da bakmamayı seçer. Kapsama bölümü programda satırı olmayan süreçleri ve bakılmayan maddeleri listeler. Bulgu sınıfları şirketin listesidir ve bulgudan DÖF açılır. Önceliği riske göre siz belirlersiniz; program bunu kendisi hesaplamaz.

Terimler
Kaynaklar
- ISO 9001 Auditing Practices Group, Guidance on: Internal Audits (Edition 1, Amd 1, 2020). Yeni sekmede açılır (PDF), ISO/TC 176 and International Accreditation Forum (IAF) (erişim 16 Kasım 2026)
- ISO 19011:2026 Guidelines for auditing management systems, International Organization for Standardization (ISO) (erişim 16 Kasım 2026)
- ISO 9001:2026 Quality management systems, Requirements, International Organization for Standardization (ISO) (erişim 16 Kasım 2026)