İçeriğe geç
Fikirler duyulsun, iyileştirmeler kalıcı olsun.
Gemy

İSG, Çevre ve Sürdürülebilirlik

LOTO: enerjiyi kesmek ve kilitlemek

Bakım ya da temizlik öncesinde makinenin bütün enerji kaynaklarını kesmek, kilitlemek, birikmiş enerjiyi boşaltmak ve sıfır enerjiyi denemek.

Düzey:
Uygulama
Kimin için:
İSG uzmanı, Bakım ve kalibrasyon sorumlusu, Vardiya amiri

Tanım

LOTO, yani kilitle ve etiketle, bakım ya da temizlik sırasında makinenin beklenmedik çalışmasını önleyen yöntemdir. Enerji kaynakları bir ayırma cihazıyla kesilir ve cihaza kilit ile etiket takılır. Enerji elektrik, mekanik, hidrolik, pnömatik, kimyasal ya da ısıl olabilir; yükseltilmiş bir parçanın ağırlığı ve gergin bir yay da birikmiş enerjidir. Kilit cihazı kapalı konumda tutar; etiket kimsenin onu açmaması gerektiğini söyler.

LOTO (kilitle, etiketle)

Ne zaman işe yarar?

  • Bir makinenin koruyucusu açılarak bakım, temizlik ya da sıkışma giderme yapılacaksa.
  • Makinede elektrik dışında basınçlı hava, hidrolik ya da başka bir enerji de varsa.
  • Aynı makinede birden çok kişi aynı anda çalışacaksa.

Ne zaman işe yaramaz?

  • Butonla durdurmayı ya da seçici anahtarı enerji kesme saymak için; OSHA'nın tanımında bunlar ayırma cihazı değildir.
  • Yüksek riskli bakımda iş izni düzeninin yerine; HSE bazı işlerde iş izni gibi resmi bir çalışma düzeni ister.

Adım adım yöntem

  1. Hazırlanın

    İşe başlamadan enerjinin türünü, büyüklüğünü, tehlikesini ve nasıl kesileceğini öğrenin.

  2. Makineyi durdurun

    Makineyi kendi durdurma yoluyla, sırayla durdurun ve etkilenen kişilere haber verin.

  3. Enerjiyi ayırın

    Her enerji kaynağının ayırma cihazını kapatın; yalnız kumanda devresini kapatmak yetmez.

  4. Kilit ve etiket takın

    Her ayırma cihazına işi yapan kişi kendi kilidini ve etiketini takar.

  5. Birikmiş enerjiyi boşaltın

    Basınçlı havayı ve hidrolik basıncı boşaltın; düşebilecek parçaları takozla ya da mekanik destekle tutun. Enerji yeniden birikebiliyorsa iş bitene kadar denetlemeyi sürdürün.

  6. Sıfır enerjiyi deneyin

    İşe başlamadan önce başlatma kumandasıyla makinenin çalışmadığını deneyin; denemeden sonra kumandayı kapalı konuma geri alın.

  7. Kilidi güvenle kaldırın

    Alanı ve aletleri kontrol edin, kişileri uzaklaştırın ve haber verin; kilidi takan kişi kaldırır.

Örnek senaryo

Örnek senaryo

Pres bakımında kilitleme

Bir pres atölyesinde bakım ekibi kalıp altındaki bir sensörü değiştirecektir; operatör presi butonla durdurmuştur, ama bu enerji kesmek değildir. Bakım sorumlusu panodaki ayırıcıyı kapatıp kilitler, koçu emniyet takozuyla destekler ve hidrolik basıncı boşaltır. Başlatma düğmesine basılarak presin çalışmadığı denenir ve düğme yeniden kapalı konuma alınır; iki teknisyen de işe başlamadan kendi kilidini takar.

Kurgusal örnektir; kişi, şirket ve sayılar gerçek değildir.

Sık hatalar

  • Makineyi butonla ya da acil stopla durdurup ayrılmış saymak; kumanda devresi enerjiyi kesmez.
  • Doğrulama adımını atlamak; yanlış ayırıcı kapatılmış olabilir ve bu ancak denemeyle görülür.
  • Birikmiş enerjiyi unutmak; basınçlı hava, hidrolik basınç ya da yükseltilmiş bir parçanın ağırlığı elektrik kesilse de makineyi hareket ettirebilir.
  • Denemeden sonra kumandayı açık bırakmak; kilit kalkıp enerji gelince makine kendiliğinden çalışabilir.
  • Grup işinde tek kilitle çalışmak; her kişi kendi kilidini takmazsa işi ilk biten kilidi kaldırabilir.

Terimler

Kaynaklar

  1. 29 CFR 1910.147 The control of hazardous energy (lockout/tagout), Occupational Safety and Health Administration (OSHA) (erişim 16 Kasım 2026)
  2. Control of Hazardous Energy (Lockout/Tagout), Overview, Occupational Safety and Health Administration (OSHA) (erişim 16 Kasım 2026)
  3. Maintenance of work equipment, Health and Safety Executive (HSE) (erişim 16 Kasım 2026)

Çerezler

Sitenin çalışması için zorunlu çerezler kullanılır. Analitik çerezler yalnız izin verirseniz yüklenir; reddetmek kabul etmek kadar kolaydır. Tercihinizi istediğiniz zaman alt bilgideki bağlantıdan değiştirebilirsiniz.

Çerez politikasıKVKK aydınlatma metni