İSG, Çevre ve Sürdürülebilirlik
İş izni ve ön şartlar
Sıcak çalışma, kapalı alana giriş ve enerji kesme gibi yüksek riskli işleri, ön şartlar sağlanıp yetkili onay vermeden başlatmamak ve güvenle kapatmak.
- Düzey:
- Uygulama
- Kimin için:
- İSG uzmanı, Vardiya amiri, Bakım ve kalibrasyon sorumlusu
Tanım
İş izni, yüksek riskli bir işin ne olduğunu, ne zaman yapılacağını ve tesisin hangi bölümünün güvenli olduğunu yazan yazılı bir düzendir. Yetkili kişi işi değerlendirir ve her aşamada güvenliği denetler. İşi yapanlar riskleri ve önlemleri anladıklarını imzayla gösterir. HSE'nin anlatımıyla izin risk değerlendirmesinin yerine geçmez, onu işin yapıldığı noktada uygular. İzin vermek tek başına işi güvenli yapmaz. Türkiye'de 6331 sayılı Kanun risk değerlendirmesini işverenin yükümlülüğü sayar; izin bu değerlendirmenin önlemlerini sahaya taşır.
Ne zaman işe yarar?
- Kaynak, kesme ya da taşlama gibi sıcak iş, yanıcı madde bulunabilecek bir alanda yapılacaksa.
- Tank, silo ya da çukur gibi kapalı bir alana girilecekse.
- İş, elektrik, hidrolik ya da mekanik enerjinin kesilmesini ve aynı alanda birden çok ekibin çalışmasını gerektiriyorsa.
Ne zaman işe yaramaz?
- Talimatı ve önlemi belli, düşük riskli günlük işler için; her işe izin istemek izni sıradan bir kâğıda çevirir.
- Risk değerlendirmesinin yerine; izin, değerlendirmede bulunan önlemi sahada uygular.
Adım adım yöntem
İşi ve yeri tanımlayın
Yapılacak işi, yeri, ekipmanı, başlama ve bitiş saatini izne yazın.
Tehlikeleri ve önlemleri yazın
Risk değerlendirmesinden gelen önlemleri izne aktarın; kimyasal varsa güvenlik bilgi formundaki önlemleri de ekleyin.
Ön şartları denetleyin
İşi yapan her kişinin yetkinliğini, belgesini ve koruyucu donanımını işin süreceği güne göre kontrol edin.
Onayı ayrı kişiye verin
İzni isteyen ya da işi yapan kişi kendi iznini onaylamasın; onaylayan işi bilen yetkili olsun.
Önlemleri yerinde yapın
Enerji kesme, gaz ölçümü ve çevre düzeni gibi önlemleri iş başlamadan yerinde yapın ve işaretleyin. Yetkili kişi iş başlamadan önce önlemleri yerinde görsün.
Vardiya değişiminde devredin
Biten vardiyada yarım kalan işi güvenli bırakın ve gelen vardiyaya açık talimatla devredin.
İzni kapatın
İş bitince alanın güvenli bırakıldığını görün, tesisi işletmeye geri verin ve izni kapatın.
Örnek senaryo
Silo içinde sıyırıcı onarımı
Bir yem fabrikasında bakım ekibi bir depolama silosuna girip sıyırıcıyı onaracaktır. İzin hazırlanırken bir çalışanın kapalı alan eğitiminin iş gününden önce bittiği görülür; izin onaylanmaz ve ekip eğitimi geçerli başka bir çalışanı ekler. İş, enerji kesme, gaz ölçümü, dışarıda bekleyen gözcü ve kurtarma donanımı işaretlendikten sonra başlar; gaz ölçümü iş boyunca sürer. Sonunda alan güvenli bırakılıp izin kapatılır.
Kurgusal örnektir; kişi, şirket ve sayılar gerçek değildir.
Sık hatalar
- İzni imza formalitesine çevirmek; önlem kâğıtta işaretlenir ama sahada yapılmaz.
- Birbirine bağlı izinleri ayrı tutmak; aynı ekipmanda iki ekip birbirinin işinden habersiz çalışır.
- Vardiya başında izinleri yığmak; onaylayan izni okumadan imzalar.
- Kapanışı atlamak; işletme ekibi bakımın bitip bitmediğini bilmeden tesisi çalıştırır.
Dersler
- İş izninde ön şart ve kapanış
Kişiye ve işe bağlı ön şartları ayırmak, onayı ve devri doğru kişiye vermek ve izni güvenle kapatmak.
1 dk
- İş izni saha rehberi: izinden kapanışa
Bir iş izninin hazırlığı, sahada önlemlerin yapılması, devir ve kapanış adımları ve sonunda elinizde olması gerekenler.
Saha rehberi
Gemy'de sahada nasıl çalışır?
İş izni türleri, önlem listesi, en uzun süre ve ön şartlar şirketin verisidir. Ön şart olarak yetkinlik, kişisel koruyucu donanım, özlük belgesi, temel İSG eğitimi ya da kısıt etiketi seçilebilir. Ön şart işi yapanların her birinde iznin bitiş gününe kadar geçerli değilse izin onaylanmaz; iş başlarken yeniden denetlenir. Şirket bir türde izin verirse, yetki verilen ve işin içinde olmayan bir kişi eksiği gerekçe yazarak geçebilir. Onay akışı bağlı değilse izin tek tıkla onaylanır; izni isteyen ve işi yapan bu kararı veremez. İş, zorunlu önlemler işaretlenmeden başlatılamaz. İzni kapatan kişi alanın güvenli bırakıldığını onaylar. Bitiş saati yaklaşınca ve izin süresi dolup kapanmadıysa hatırlatma gider.

Terimler
Kaynaklar
- Permit to work systems, Health and Safety Executive (HSE) (erişim 16 Kasım 2026)
- HSG250 Guidance on permit-to-work systems: A guide for the petroleum, chemical and allied industries (2005), Health and Safety Executive (HSE) (erişim 16 Kasım 2026)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Yeni sekmede açılır (PDF), T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (erişim 16 Kasım 2026)